|
Tarihçe: Çevrede yapılan kazılardan, rastlanan kalıntılardan, tarihi kayıtlardan ve yapılan araştırmalardan Kelkit Havzası ve yöresinin HİTİT’ lerin yerleşim alanı olduğu tespit edilmiştir. Hititlerin ve Firiğlerin bu havza boyunca M:Ö. 2000 ile 600 yıllarında irili ufaklı bir çok yerleşim alanı kurdukları bilinmektedir. Bu dönemlere ait Horoztepe, Hacıpazar, Zilhor köyleri yörelerinde bir çok höyük ve tümüslere rastlanmaktadır. Antik çağın ünlü coğrafyacısı Amasyalı Strabor buraların Pontuslar dönemine FONOROVA olarak isimlendirildiğini,yine bölgede çok miktarda zeytinlik, üzüm bağları olduğunu, ormanların bulunduğunu, buralarda sayfiye yerlerinin olduğunu kaydetmektedir. Pontus Hükümdarı Pontpolinyak bölgeye hükmettiği zaman ovaya FONOROVA adını verimli münbit, yeşil sulak olmasından dolayı verdiği, tarihçiler tarafından kaydedilmektedir. Daha sonra Pontusların son hükümdarı VI. Mithridates bu ismi kaldırarak Kelkit Havzasına OPOTORMA adını vermiştir. VI. Mithridates bugünkü Kale Köyünün bulunduğu yerde birleşen Kelkit ırmağı ile Tozanlı ırmağının Yeşilırmak adını aldığı Boğazkesen olarak bilinen yere Amasya’yı Niksar’a bağlamak için köprü yapmıştır. Köprünün ayakları halen mevcuttur. Kaledeki köprü ile Kaleyi inşa ettirmiştir. Pontus Krallığı, Roma’nın eline geçince İmparator Pompey şimdiki Boğazkesene Mağnapolis adını vermiştir. Hükümet merkezi bugünkü Emeri (AMERYA), Simeri (GÜVEÇLİ) Köyüne taşımış, buralarda kaleler inşa etmiştir. Bugün kalıntıları hala mevcuttur. Buradan da Hükümet Merkezi Niksar’a taşınmıştır. Bölge daha sonra Romalıların, Danişmentlilerin, Bizanslıların, Selçukluların sonra da Osmanlı İmparatorluğu’nun eline geçmiştir. 1872’ de İlçe olmuş ve Erbaa adını almıştır. 1892’ de Tokat iline bağlanmış ( O zaman Tokat Sancak idi.) Tokat’ın İl olmasından bu yana oraya bağlı olarak Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin güzel, şirin bir İlçesi olmuştur. Erbaa Adı: "ERBAA" kelimesi, Arapça olup "dört" anlamına gelmektedir. Resmi kayıtlarda 18. yüzyılın başlarından itibaren Erbaa adının kullanıldığı görülmektedir. Bir ara bu kelime "Nevahi-i Erbaa" şeklinde kullanılmıştır. O dönemlerde Niksar Amasya arasında en önemli yerleşim birimleri; Erek, Karayaka, Sosuna (Uluköy) ve Taşabat (Taşova) idi. Nüfus yönünden ancak birer nahiye büyüklüğünde ve aynı bölgede olmalarından hepsine birden Nevahi-i Erbaa yani "dört nahiye" deniliyordu. Hatta tahakkuk eden vergiler de bu isimle kaydediliyordu. H.1256/M.1840 da, Erbaa adıyla maruf dört nahiyenin (Erkek, :Karayaka, Sonusa, Tşabat) vergisi 47ı243 kuruş olarak resmi evraka geçmiştir. Buna göre Erbaa; Erek, Karayaka, Sonusa ve Taşâbat'ın genel bir adı olmuş, dördü birden sanki bir kaza (ilçe) görünümünü almıştır. Hatta resmiyette Kaza-i Erbaa tabiri de kullanılmıştır. COĞRAFİ KONUM Erbaa İlçesi Orta Karadeniz Bölgesinde Kelkit ve Tozanlı Irmaklarının birleşerek Yeşilırmak (RİS) adını aldığı, bereketli topraklar üzerinde Doğu-Batı istikametinde kurulmuş, 1111 Km’lik yüzölçümü olan şirin bir ilçedir. Coğrafi konumu 40 15 ve 40 45 enlem dairesi ile 36 15 ve 36 45 boylamları arasında bulunur.İlçe Tokat ilinin kuzeyinde olup, konumu itibariyle Karadeniz ve İç Anadolu Bölgeleri arasında bir geçiş alanıdır. Kuzeyinden Çarşamba İlçesi, güneyde Tokat ili, batı da Taşova ilçesi, doğuda Niksar ilçesi ile komşudur. Jeolojik olarak 3. Zaman yaşlıdır. Genel görünüm itibariyle kuzeyde ve güneyde yükselen dağlar, bu dağların akarsularla parçalanmasından oluşan geniş plato ve vadilerden oluşmaktadır. Kuzeyde Canik Dağları, güneyde Sakarat-Soğalı Dağları ile çevrilidir. Canik Dağları içerisindeki Killik Tepesi 1975 metredir. Kuzey Anadolu Fay Hattı ovayı baştanbaşa kat eder. Burası 1. Derece deprem sonudur. NÜFUSU:(2010)
Erbaa, Tokat’ın en kalabalık ve güzel ilçelerinden birisidir. Bölgede nüfusun en sık olduğu alanlar özellikle sulu tarımın yapıldığı ova bölgesi ve anayol güzergahıdır.
<>| | İl/İlçe merkezleri | Belde/Köyler | Toplam | | | | Tokat | Toplam | Erkek | Kadın | Toplam | Erkek | Kadın | Toplam | Erkek | Kadın | |
| Erbaa | 59.901 | 29.517 | 30.384 | 35.914 | 17.421 | 18.493 | 95.815 | 46.938 | 48.877 | |
EKONOMİ :Tarım: Erbaa Tokat’ın en zengin ilçelerinden biridir. Fert başına düşen ortalama yıllık gelir Türkiye standartlarının altında değildir. Düşük gelirliler genellikle orman köylerinde oturan ailelerdir. İlçe merkezinde tarım ürünlerinin yanı sıra son 15 yıl içerisinde görülen sanayi patlaması, açılan irili ufaklı iş yerleri ilçenin gelir düzeyini yükseltmiş, ayrıca işsiz sayısını da aza indirmiştir. Eskiye göre Erbaa tarımda makineleşme ve modernleşmeye yönelmiştir. Sanayi ve ticarette serbest pazar imkanları sayesinde daha fazla üretim daha fazla kazanç imkanını yakalamıştır. İlçe ekonomisine en çok kazanç sağlayan sektörler tarım, hayvancılık, sanayi ve ticarettir.Erbaa öteden beri bir tarım beldesidir. Gerek topraklarının hemen hemen her çeşit ürüne uygun olması, gerekse iklimin yumuşak olması ilçede her türlü tarımın yapılmasına olanak sağlamıştır.Tarım potansiyeli oldukça yüksek olan Erbaa, Tokat ilinin bitkisel değerlerinin %25’ni karşılamaktadır. Bu denli verimli topraklara sahip olan ilçede en çok tütün, üzüm, hububat, baklagiller, şeker pancarı, sebze seracılığı tarımı yapılmakta olup, ayrıca pamuk üretimine de uygun bir iklime ve toprağa sahiptir.Tarımda üretimi ve verimi artırmak amacı ile son yıllarda kaliteli tohum, fide ve fidan kullanımı yaygınlaşmış, yapılan çalışmalarda uygun ürün elde etme çalışmaları geliştirilmektedir. İlçede mevcut tarım alanlarının %64’ünde tahıl ekimi yapılmakta olup, 15000 ton ürün elde edilmektedir. En önemli ürün tütündür. Erbaa topraklarının yaklaşık 5000-6000 hektarı tütün için ayrılmıştır. Halk arasında “sarı elmas” olarak tanımlanan tütün, 1997 yılı itibari ile 8137 aile tarafından ekilmektedir. Alınan balya sayısı 197 335 adettir. Buradan da anlaşılan tütün Erbaa’nın en önemli geçim kaynağıdır. Diğer ürünler; şeker pancarı, ayçiçeği, karpuz, soğan, çilek, üzüm, ceviz, fındıktır. Hayvancılık: İlçe, hayvancılık yetiştiriciliğine uygun bir konuma sahiptir. Çünkü yumuşak ikliminin yanında, yedi bin hektardan fazla çayır ve meralar oluşturmaktadır. Bu bakımdan hayvancılık, tarım ürünleriyle birlikte bölge insanının yaşayışında önemli bir yere sahiptir. Manda, sığır, koyun, keçi, at katır, eşek, köpek bölgedeki başlıca hayvan çeşitleridir. Son sayımlara göre; Erbaa’da merkez ve köyleriyle birlikte 35 bin dolayında sığır, 80 bin dolayında koyun varlığı tespit edilmiştir. Beslenen hayvanların hem gücünden, hem de et, süt, deri ve yün gibi çeşitli ürünlerinden yararlanılmaktadır. EĞİTİM VE KÜLTÜR : İlçemiz merkezinde 14 İlköğretim Okulu, Köy ve Kasabalarda birleştirilmiş sınıf ve ilköğretim okulu 74, müstakil İlköğretim Okulları 22 adet toplam 112 adet İlköğretim Okulu, Merkezde 1 Pansiyonlu İlköğretim Okulu, Kasabada 1 Yatılı İlköğretim Bölge Okulu, Merkezde 7 Lise ve dengi okul, Kasabada 1 lise, ve yine Merkezde 1 Çıraklık Eğitim Merkezi olmak üzere Toplam 120 adet okul bulunmaktadır. İlköğretim Okullarında 635 , Liselerde ise 133 derslik olmak üzere; toplam derslik sayısı 768’ dir. Bu okullarda 2003 – 2004 Eğitim ve Öğretim Yılında:İlköğretim okullarında 16759, lise ve dengi okullarda 3941 olmak üzere 20.707 öğrenci ile merkez okullarda 551, kasaba ve köy okullarında 371 olmak üzere 922 öğretmen bulunmaktadır. Sağlık Meslek Lisesinde; Acil Tıp Teknisyenliği Bölümünde 4 sınıfta 84 öğrenci mevcuttur.1993 yılında İlçemizde Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu açılmıştır. 1995 yılında Meslek Yüksek Okuluna bağlı olarak Seracılık ve Hayvan Yetiştirme ve Sağlığı Bölümü açılmıştır. Halen 2 Meslek Yüksek Okulunda 4 bölüm mevcuttur.Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulunda,Tıbbi Dokümantasyon ve Sekreterlik; Meslek Yüksek Okulunda;İşletmecilik, Bankacılık, Muhasebe, Tekstil olmak üzere toplam 5 programda eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetlerini yürütmektedir. GENÇLİK VE SPOR: İlçemiz merkezinde 1 kapalı spor salonu, 2 futbol sahası ve 3 adet halı saha , 1 adet tenis kortu mevcuttur. İlçemizi Tokat amatör küme futbol liginde Erbaa Spor Futbol takımımız başarı ile temsil etmektedir. ULAŞIM VE HABERLEŞME Ulaşım : Erbaa, Kuzey Anadolu’da bulunan Kelkit vadisi üzerinde yer alır. Bu vadi tarih boyunca önemli bir geçit alanı olarak karşımıza çıkmaktadır. Doğudan batıya ya da batıdan doğuya yapılan seferlerde ordular, genellikle hep bu vadi yolunu kullanmışlardır. Onun içindir ki halk, bu gün bu yola “Ulu yol” demektedir. Gerçekte bu yol tarihte tali bir “Kral yolu” gibi kullanılmıştır. Mevcut bilgilere göre; Amasya’yı Niksar’a bağlayan ve bölgeden geçen iki yol vardır. Birisi Amasya-Sonusa Boğazkesen-Hayati- Manasköy -Niksar istikametindeki yol idi. Evliya Çelebi, “Ulu yol” dan üç, Eksel yolundan iki defa geçmiştir.Bugün için Erbaa’nın ulaşım problemi önemli ölçüde çözülmüştür. Samsun-Erzurum kara yolu Erbaa’dan geçmektedir. Bu yol üzerinde yapılan yeni otobüs terminali, ilçemize büyük bir hizmet sunmuştur. Bu bakımdan ilçe merkezinin Erbaa-Niksar-Tokat-Sivas ve Erbaa-Amasya-Samsun ile irtibatı iyi vasıflı yollarla sağlanmaktadır. Bu yollarda özel sektöre ait son model otobüs ve minibüslerle yolcu nakli, buna ilaveten kamyonlarla eşya taşımacılığı her zaman mümkündür. Ayrıca her gün, Erbaa-Ankara-İstanbul-Bursa-İzmir arasında özel sektöre ait otobüsler çalışmaktadır. TİCARET : Bölgedeki ticari faaliyetlerin mazisi oldukça eskidir. Erbaa bölgesini, daha Eski Tunç Çağındaki maden işletmeciliği ve ticari faaliyetlerde Anadolu'nun kilit noktalarından biri olarak görmekteyiz. Ayrıca Asur Koloni tacirlerin Kozlu maden ocaklarından aldıkları malzemelere ya da bölgede işlenen kap kaçak ve ziynet eşyalarını Anadolu'nun iç bölgelerine, oradan ta Mezopotamya ya kadar götürerek sattıkları tarihi bir gerçektir.Şu halde ticari faaliyetlere pek yabancı olmayan bölgede bugün için büyük ve küçük sanayi kuruluşlarından başka her türlü malın perakende ve toptan alım satımıyla uğraşan pek çok insan vardır. Genelde olduğu gibi, burada da ticaretin başlıca konusunu tarım ürünleri oluşturmaktadır.
|